De Houthalense Serap Can (38), getrouwd en mama van twee dochters, heeft voor de derde keer kanker. Elke week geeft ze een kijk in haar hart en deelt ze ervaringen van een andere patiënt. Deze week vertelt ze Billie hoe alles voor haar veranderde op haar 34ste. Door de leeftijd waarop ze haar diagnose kreeg, voelt ze zich soms geïsoleerd. “Ik pas niet bij de gezonde jongeren, maar ook niet bij de zieke ouderen.”
Jong zijn staat voor energie, vitaliteit en toekomst. Ouderdom daarentegen wordt vaker geassocieerd met kwaaltjes. Net daarom worden symptomen bij jongeren vaak over het hoofd gezien. En als je dan toch een diagnose krijgt, voelt het alsof je tussen wal en schip valt. Zonder leeftijdsgenoten aan boord voel je je zielsalleen. Bij mij veranderde alles op mijn 34ste. Voor de leeftijdscategorie van 18 tot 35 jaar bestaat een naam: Adolescent and Young Adult, afgekort AYA. Officieel hoor ik er niet meer bij, maar dat voelt nog wel zo aan. Op mijn 34ste stond ik namelijk midden in het leven — vol plannen en dromen. Dan botst je op andere zaken dan wanneer kanker op latere leeftijd je leven binnenwandelt. De shock komt even hard aan, de toekomst is even onzeker en de pijn doet even zeer — maar je leven is anders ingericht.
Plots zat ik in een jong lichaam dat niet meer meewerkte. Ik kon me niet bezighouden met mijn carrière, een vriendenkring onderhouden of gezinsplannen uitvoeren, zoals leeftijdsgenoten dat kunnen. Mijn kamergenoten hadden vaak al een rijk verleden achter zich, en leken verder te staan in het aanvaardingsproces, terwijl ik er nog dagelijks mee worstel. Ik pas niet bij de gezonde jongeren, maar ook niet bij de zieke ouderen. Daardoor voel ik me soms geïsoleerd. In plaats van jong, gezond en actief te zijn, ben ik ziek. Via mijn hartencommunity kom ik gelukkig wel in contact met lotgenoten die mijn gevoel delen. Zo voel ik me begrepen en niet alleen, want hun begrip komt voort uit persoonlijke ervaring en niet uit horen zeggen.
Als je jong bent, voel je je onsterfelijk — tot je ziek wordt, dan weet je beter. Je ziet er goed uit, maar dat ben je niet. Je wilt vooruit, maar wordt tegengehouden. Het helpt om hierover te praten met hartgenoten die hetzelfde meemaken. Samen spreken we het onuitgesprokene uit en veranderen we het ziektebeeld van kanker. Want ziekte is meer dan een hokje op basis van een getal, en de impact heeft geen vervaldatum.
Hartgenoot Meike (29 – diagnoseleeftijd 21): “Net toen ik op het punt stond om weer voluit te leven, kreeg ik opnieuw een diagnose.”
Ik ben nooit volwassen én niet-ziek geweest. Na mijn kanker kreeg ik diabetes type 1: een ziekte waar veel stigma rond hangt. Het duurde lang voordat ik mijn lichaam opnieuw kon vertrouwen, maar ik laat me door mijn ziekte niet meer tegenhouden. Creatie, waarbij de impact van ziek zijn op jonge leeftijd centraal staat, is mijn manier van verwerking, want herkenbare verhalen helen. Zo maak ik podcasts (Vroeger was ik onsterfelijk - de eerste aflevering is met Serap) en theater (Levenslijn) over veerkracht en jong ziek zijn.
Lees de column (als abonnee), elke zaterdag, ook in het weekendmagazine Billie als bijlage in de volgende kranten:
Column nr. 20:
- Het belang van Limburg: Wat als je wel jong maar niet gezond bent? Serap Can: “Zonder leeftijdsgenoten voel je je zielsalleen" | HBVL
- Het Nieuwsblad: Wat als je wel jong maar niet gezond bent? Serap Can: “Zonder leeftijdsgenoten voel je je zielsalleen" | Nieuwsblad
- Het gazet van Antwerpen: Wat als je wel jong maar niet gezond bent? Serap Can: “Zonder leeftijdsgenoten voel je je zielsalleen" | GVA